Spomenik na mestu prvog idvorskog naselja osnovanog
1690.
Idvor je u Pupinovo doba
predstavljao pograničnu austro-ugarsku naseobinu čiji
su stanovnici branili carevinu od turske imperije. Podignut
na pustoj banatskoj vetrometini, nastanjen izbeglim srpskim
stanovništvom koje se pod vođstvom Čarnojevica u XVII
veku sklonilo preko
Dunava od turske odmazde,
Idvor se, poput drugih tadašnjih okolnih mesta u pogranicnoj
zoni, nalazio na liniji razdvajanja ne samo dve moćne
imperije, već i dve kulture, religije, pa i dva različita
životna modela. Po predanju o kojem govori i sam Pupin,
mesto je nastalo 1690. godine,
Stara fotografija ulice u kojoj se i danas nalazi
rodna kuća Mihajla Pupina
(prva s leva)
na jednoj maloj
uzvišici, severno od današnjeg sela. Taj položaj odabran
je iz strateških razloga, zbog preglednosti terena u slučaju
odbrane od turskih napada. Zbog toga su njegovi prvi stanovnici
živeli u zemunicama koje neprijatelj nije mogao lako uočiti.
Na tom lokalitetu bilo je odredeno i mesto prve idvorske
crkve koju je predstavljao spomenik od cigala u čijem
se udubljenju nalazila ikona Bogorodice sa Isusom.
Današnja crkva u Idvoru
Unutrašnjost
Ikonu je osvetljavao žižak natopljen u zejtinu koji je
simbolizovao “večni plamen”.
Od nastanka Idvora pa do rođenja njegovog najslavnijeg
stanovnika prošlo je nešto više od jednog i po veka. Ovo
vreme bilo je obeleženo burnim istorijskim previranjima
koja nisu zaobišla ni stanovnike vojne krajine.
Na evropskom planu kraj XVII veka predstavljao je početak
slabljenja osmanskog carstva nakon poraza kod Beča 1683.
godine. Propadanje turskog carstva trajalo je naredna
dva veka. Stanovništvo vojne krajine je za sve to vreme
uspešno branilo austrijsku carevinu od “bolesnika sa Bosfora”,
ali i od Italije i Napoleona, a vojni
podvizi graničara ostali su trajno zabeleženi u usmenom
predanju naroda. Na nacionalnom planu, srpski ustanak
i Karađorđe predstavljali su u doba Pupinovog dečaštva
neposrednu prošlost. O toj prošlosti, ali i o onoj daljoj
već pomenutoj slušao je
Narodni dom Mihajla Pupina
mladi Mihajlo na dugim večernjim
poselima u svojoj rodnoj kući, okružen starcima i težacima
– samozvanim čuvarima mudrosti, kako ih je kasnije sam
nazvao.
Današnji Pupinov Idvor, uz još šest sela, predstavlja
deo opštine Kovačica koja se nalazi u južnom Banatu, između
Pančeva i Zrenjanina.
Povodom
godišnjice rođenja Mihajla Pupina njegova rodna
kuća u Idvoru u potpunosti je rekonstruisa-na i
konzervisana. [dalje]
